مرتضى مطهرى

466

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )

راجع به كيفيت ظهور فلسفه در يونان و سپس در اسكندريه نقل مىكند و نام قويرى در آن جريان آمده است . فارابى بعد از بحثى دربارهء ظهور و نشر فلسفه در يونان و سپس در اسكندريه ، مىگويد : « مقارن ظهور اسلام ، تعليم از اسكندريهء مصر به انطاكيه منتقل شد و مدتى گذشت و كار كسادى حكمت به آنجا كشيد كه در انطاكيه جز يك معلم وجود نداشت . دو نفر يكى اهل مرو و ديگرى اهل حران از او حكمت آموختند و از انطاكيه بيرون رفتند در حالى كه يك عده كتاب با خود بردند . بعد از آن ابراهيم مروزى و يوحنا بن حيلان نزد شخص مروى ، و اسرائيل اسقف و ابراهيم قويرى نزد شخص حرانى به تعلم پرداختند . اسرائيل و قويرى هردو به سوى بغداد رهسپار شدند . اسرائيل به امور دينى پرداخت و قويرى به كار تعليم مشغول شد . يوحنا بن حيلان نيز به كارهاى دينى پرداخت و ابراهيم مروزى به بغداد آمد و ابوبشر متى نزد او تحصيل كرد . » « 1 » از سخن فارابى پيداست كه تعليم و تعلم در حوزهء انطاكيه ( كه حوزهء نصرانى بوده ) منحصر بوده به منطق ، آن هم تا اواخر اشكال وجوديه . فارابى طبق گفتهء خودش منطق را نزد يوحنابن حيلان آموخته است و مىگويد همين كه كار تعليم به دست مسلمين افتاد تحريم بقيهء منطق - كه قبلًا كليسا تحريم كرده بود - لغو شد . مسعودى در كتاب معروف التنبيه والاشراف مىگويد : ما در كتاب فنون المعارف و ما جرى فى الدهورالسوالف گفته‌ايم به چه سبب مقارن زمان عمر بن عبد العزيز ، تعليم از اسكندريه به انطاكيه منتقل شد و مقارن ايام متوكل از انطاكيه به حران منتقل گشت و در زمان معتضد ( 279 - 289 ) امور تعليم به دست ابراهيم قويرى و يوحنا بن حيلان ( متوفّى در ايام مقتدر در بغداد ) و ابراهيم مروزى افتاد و بعد از آنها منتهى شد به ابواحمد بن كرنيب و ابوبشر متى و بعد از آنها به ابونصر فارابى رسيد . قويرى بنا به گفتهء ابن النديم استاد ابوبشر متى بوده است . 2 . ابويحيى ، ابراهيم مروزىسابق الذكر . او نيز استاد ابوبشر متى بوده است .

--> ( 1 ) . عيون الانباء ، ج 3 / ص 225 .